Το φρούριο των Βρασνών. Θέση "Τρυπημένη Πέτρα"

 

     Σε απόσταση 1 χλμ από τη θέση στη Δραγασιά, στη θέση «Τρυπημένη Πέτρα» η ανασκαφική έρευνα έφερε στο φως μια εντυπωσιακή οχυρωματική κατασκευή. Το φρούριο βρίσκεται σε έξαρμα εδάφους στο μέσο πεδινής έκτασης, έχει σχήμα πεντάπλευρο, συνολικής έκτασης 3500 τ.μ. και ελέγχει όλη την περιοχή μέχρι τη θάλασσα και φυσικά το δρόμο. 

    Στις πιο ευπρόσβλητες πλευρές του, δηλ στα βόρεια, ανατολικά και βορειοανατολικά διαμορφώνεται με ορθογώνιους πύργους στις πλευρές του. Μέχρι  ένα ύψος ήταν κτισμένο με ασβεστολιθικούς δόμους και συνεχιζόταν με ωμόπλινθους, οι οποίοι προστατεύονταν με περιμετρική στέγη. Το πάχος του τείχους κυμαίνεται από 1,80 – 2,10 μ. Η ανατολική και νότια πλευρά οικοδομήθηκε κατά το ψευδοϊσόδομο σύστημα με μεγάλους ασβεστολιθικούς πλιθόπλινθους που του προσέδιδαν μια εντυπωσιακή μορφή. Οι υπόλοιπες πλευρές του, όπως και η θεμελίωσή του είναι διαφορετικά κτισμένες.  Βρέθηκαν τρεις πύργοι οι οποίοι ήταν διώροφοι, χρηστικοί και κατοικήσιμοι χώροι και όχι ως συνήθως συμπαγείς και με είσοδο στο εσωτερικό του φρουρίου. Η κεντρική πύλη-είσοδος βρέθηκε στο μέσον της δυτικής πλευράς.  Εντός του φρουρίου έχει βρεθεί κεντρικός αποχετευτικός αγωγός καθώς και αγωγός παροχής νερού. Νότια προστατευόταν από τάφρο η οποία διατηρείται μέχρι σήμερα.

    Το συγκρότημα αναπτύσσεται γύρω από μία τραπεζιόσχημη αυλή γύρω από την οποία ανοίγονται διάφοροι χώροι. Στη βόρεια πλευρά βρέθηκαν αρκετά πιθάρια που σημαίνει πως εδώ φυλάσσονταν τα σιτηρά και τα υπόλοιπα υγρά προϊόντα. Ανασκάφτηκε σε βάθος ένας χώρος ο οποίος ήταν ελαιοτριβείο. Είναι φανερό πως στο φρούριο δεν γινόταν μόνο αποθήκευση προϊόντων αλλά λειτουργούσε και ως τόπο παραγωγής τους. Επρόκειτο λοιπόν για κτίριο με πολλαπλό χαρακτήρα και αυτό το διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα φρούρια αυτή της εποχής. Εξασφάλιζε την προστασία της περιοχής και ταυτόχρονα αποτελούσε κέντρο συγκέντρωσης και παραγωγής αγαθών, ίσως και εμπορίας αυτών αφού βρίσκεται πάνω στο δρόμο. Είναι το πρώτο τέτοιο κτίριο της κεντρικής Μακεδονίας που εντοπίζεται.  Η ύπαρξη μάλιστα μεγάλου αριθμού μολύβδινων βαρών μαρτυρεί ίσως και άλλες δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα σε αυτό εκτός των παραπάνω αλλά μόνο η συνέχιση των ανασκαφών θα μπορούσε να αποκαλύψει τις δραστηριότητες αυτές.

    Οι ανασκαφές αποκάλυψαν πως πολλά από τα κεραμίδια που στέγαζαν το τείχος και τους χώρους του εσωτερικά έφεραν σφραγίδες με ονόματα αστυνόμων: ΑΣΤΥΝΟΜΩΝ ΘΟΥΡΙΠΠΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΩΝ ΠΑΤΡΟΚΛΕΟΥΣ ΠΡΟΞΕΝΟΥ. Η ύπαρξη τους  (σπάνια αναφέρονται στη Μακεδονία) φανερώνει την ύπαρξη μιας πόλης, την προστασία των θεσμών της οποίας καλούνταν να προασπιστούν οι αναφερόμενοι αστυνόμοι αλλά και το δημόσιο χαρακτήρα του φρουρίου. Άγνωστο παραμένει όμως ποια πόλη είναι αυτή στην οποία ανήκε το φρούριο αυτό (Βρομίσκος ή Βρέα;).

     Τα νομίσματα που βρέθηκαν τοποθετούν την κύρια χρήση του τον 4^ο και 3^ο αι.. Η ίδρυσή του τοποθετείται στα χρόνια του Φιλίππου Β΄ και η καταστροφή του το 168 π.Χ., όταν οι Ρωμαίοι κατέκτησαν τη Μακεδονία.

    Στο βόρειο πύργο αποκαλύφθηκε τμήμα ενεπίγραφης πλάκας, μοναδική στον ελληνικό χώρο, με αναγραφή μουσικού κειμένου, εντοιχισμένη σε δεύτερη χρήση στον πύργο αυτό.

   Επρόκειτο λοιπόν για φρουριακό συγκρότημα με μονιμότερη εγκατάσταση και σύνθετο χαρακτήρα χρήσης.

Πηγές φωτογραφιών:

1.   Αδάμ-Βελένη, Τοπογραφικά Μυγδονίας-Βισαλτίας 1997, Αφιέρωμα στον N. G. L. Hammond, Παράρτημα «Μακεδονικών» αρ. 7, Θεσσαλονίκη, 1-16

2.      Αδάμ-Βελένη, Βρασνά. Το φρουριακό συγκρότημα.  Αρχαίες αγροικίες σε σύγχρονους δρόμους, Αθήνα 2003,96-98.

3.       Αδάμ-Βελένη, Αρχαίο φρούριο στα  Βρασνά ΑΕΜΘ 6 (19992) 415-424.

4.       Αδάμ-Βελένη, Επιγραφικές μαρτυρίες από τα Βρασνά Ν. Θεσσαλονίκης

1999, Αρχαία Μακεδονία, Έκτο Διεθνές Συμπόσιο, Θεσσαλονίκη 15-19 Οκτωβρίου 1996, τόμος 1, Θεσσαλονίκη, 1-14